Badania populacji lwów w Makgadikgadi

Praca wre: W pracach naukowych zespołu CKGR osiągnęliśmy ważne cele etapowe. Keitumetse, jeden z botswańskich biologów, jako lokalny naukowiec jest ważnym pośrednikiem między farmerami oraz dzikimi zwierzętami. Był on w stanie zbudować dobre relacje z lokalnymi hodowcami bydła, które są szczególnie ważne dla rozwoju zrównoważonych rozwiązań w konflikcie między farmerami a drapieżnikami. Olbrzymią pomoc dla zażegnania konfliktu, stanowią podjęte środki zapobiegawcze, a przede wszystkim zastosowanie obroży z nadajnikami do monitorowania rozprzestrzeniania się lwów. Dostarczają one ważnych danych oraz wzorców przemieszczania się lwów z Boteti i tym samym w dużej mierze przyczyniają się do badania populacji lwów w Botswanie. By móc zdobyć dalszą wiedzę oraz poszerzyć nasz projekt potrzebujemy pilnie kolejnych obroży z nadajnikami - prosimy o wsparcie darowizną!

Cele projektu

Ochrona, badania i obserwacje lwów i płotów ochronnych w regionie Boteti.

Kontekst projektu 

Populacja lwów Makgadikgadi jest jedną z najbardziej zagrożonych populacji w południowej Afryce (Hemson 2003, Strategia zarządzania drapieżnikami w Botswanie 2009). Kilka populacji lwów na terenie całej Botswany jest ścigane i prześladowane przez ludzi. Ponieważ populacje te znajdują się w chronionych parkach, rozmiary grup są stabilne, mimo polowania na nich przez ludzi (Strategia Zarządzania Drapieżnikami w Botswanie 2009). W niedalekiej przyszłości jest raczej mało prawdopodobne, by w tych regionach rozmiar grupy lwów się zmniejszały do stanu budzącego obawy.

Bydło poza parkiem narodowym z drugiej strony nowo wybudowanego, chroniącego bydło, płotu elektrycznego.

Ten mniejszy park narodowy Makgadikgadi (MNP), z szacowaną wielkością łącznie około 50 dorosłych lwów, jest jednakże mniej odporny, a populacja zdaje się być wrażliwa na spadek liczby jednostek - co mogłyby ostatecznie doprowadzić nawet do wyginięcia lwów w tej okolicy (Hemson 2003 ). Lwy zlokalizowane w regionie Boteti Makgadikgadi, są częściowo zagrożone. Niedawno utworzone ogrodzenia elektryczne dla ochrony bydła wzdłuż zachodniej granicy MN-Parku w 2007 roku, zostało przeprowadzone w celu ograniczenia potencjalnych konfliktów pomiędzy drapieżnikami a ludźmi oraz dla ochrony populacji lwów (obraz 1). Jednak ogrodzenie stało się nieszczelne z powodu wykopania dziur czy tuneli przez drapieżniki, dlatego nie wstrzymuje zwierząt przed ucieczką z obszarów ochronnych. Zwierzęta nadal przekraczają przeszkodę w związku z łatwym łupem przy wypasach bydła na farmach lokalnych hodowców bydła tucznego. Jednak lwy nie są już bezpieczne po drugiej stronie ogrodzenia i podczas polowania na bydło są często odstrzeliwane przez rozgniewanych rolników (rys. 2). Ponowne odżycie rzeki Boteti w 2009 roku doprowadziło do dalszych szkód w płocie, ale rzeka sama w sobie stanowi obecnie barierę między lwami a bydłem hodowlanym.

Cele studiów badawczych Makgadikgadi 

1. Obserwacja populacji lwów Boteti, jak również stopnia ich prześladowania przez ludzi oraz dokładne liczenie lwów zamieszkujących ten region
2. Zaalarmowanie organów, gdy liczba zwierząt spadnie do krytycznego poziomu.
3. Badanie wzorców przemieszania się lwów w czasie rzeczywistym wzdłuż ogrodzenia. Takie działania powinny pomóc ustalić, kiedy przekraczają granicę płotu i poruszają się poza obszarem chronionym. Dzięki rejestracji w czasie rzeczywistym możemy śledzić trasę przemieszania się oraz przy konieczności zaalarmować Urząd ds. Dzikich Zwierząt oraz Parków Narodowych, w taki sposób aby złapać lwy i tym samym rozładować konflikt między kłusującymi drapieżnikami a rolnikami.
4. Badanie wpływu wywieranego przez ogrodzenia oraz rzekę Boteti na populację lwów. Szczególną uwagę zwrócono na obserwację rzeczywistej skuteczności takiego ogrodzenia w celu ochrony gatunków, jak również jako narzędzia w rozwiązywaniu konfliktów.
5. Rozwój rozwiązań dla redukcji konfliktu między drapieżnikami a farmerami, w celu ochrony populacji lwów w długoterminowej i zrównoważonej perspektywie.
6. We współpracy z lokalnymi podmiotami z sektora turystycznego musi zostać zwrócona uwaga na nieefektywność płotów jako bariery, tak aby doprowadzić do odnowienia lub naprawy płotów celem pomniejszenia liczby lwów, które przechodzą przez te ogrodzenia a tym samym narażają się na wysokie ryzyko odstrzelenia.

Spojrzenie wstecz oraz postępy ostatnich trzech miesięcy (stan kwiecień 2011)

Słonie, które pochodzą z delty, nie respektują nowo utworzonej nienaturalnej bariery i przełamują po prostu ogrodzenia elektryczne - pozostają poważne uszkodzenie ogrodzenia, co sprawia łatwość drapieżnikom do przekroczenia granicy obszaru ochrony.

Projekt w ciągu ostatnich 3 miesięcy doświadczył wielkiego postępu. Keitumetse Ngaka rozpoczął pracę biologiczną "w terenie" i studiował egzystencję lwów w regionie Boteti jako część pracy magisterskiej na Uniwersytecie Botswany. Nadrzędnym pytaniem pracy magisterskiej jest: "Jak rzeki i ogrodzenia zmieniły rozpowszechnienie przestrzenne lwów, jak to wpłynie na ich zachowanie podczas polowania oraz na struktury stada?". Ponadto Keitumetse zajmuje się "monitorowaniem w czasie rzeczywistym" przekroczeń ogrodzenia przez pojedyncze lwy, celem znalezienia długoterminowego i ukierunkowanego rozwiązania konfliktu między drapieżnikami a rolnikami, gdyż w chwili obecnej jest nim "dziurawy płot".

Obecne badania dotyczą trzech dorosłych lwów z dwóch różnych stad: stada południowego oraz stado Menoakwena "Meno", które otrzymały nadajniki-obroże dzięki naszemu projektowi. Ubrana w obrożę samica stada północnego została wraz z kilkoma towarzyszami zastrzelona w 2009 r. (patrz rys. 6 i 7). Również w tym roku niektóre lwy zostały zastrzelone - dokładna liczba nie jest znana. Projekt zmierza do uzyskania bardziej efektywnego ustalenia odstrzałów lwów, celem oceny potencjalnego zagrożenia oraz przetrwania populacji lwów. Jeśli mamy dokładne dane o odstrzałach lwów to możemy skutecznie przejąć inicjatywę i działać przeciwko odstrzałom zwierząt w tym regionie. Region ten jest powszechnie uważany w Botswanie za jeden z najbardziej konfliktowych pomiędzy drapieżnikami a rolnikami, ponieważ istnieje wiele farm w bliskiej odległości od granic parków narodowych.

Żółte kropki pokazują wzorzec przemieszczania się dorosłej lwicy podczas okresu suszy w 2010 roku, podczas gdy stada zebr nadal przebywały na ich terytorium. Niebieskie kropki reprezentują wzorce ruchu w porze deszczowej, gdy w rejonie nie ma pasących się zebr.

Wzorzec przemieszania się lwicy z północnego stada poza parkiem. W tym czasie rzeka Boteti była wyschnięta a stada zebr opuściły ten teren. Teraz, gdy rzeka płynie od czerwca 2009, wzorzec przemieszczania zmienił się znacznie.

Nie uzyskano dostępu do kołnierza z nadajnikiem stada "Meno", ze względu na problemy techniczne, dlatego planujemy wymienić go na kołnierz satelitarny. Dzięki temu problemy techniczne związane ze słabym sygnałem aktualnych kołnierzy radiowych w tym regionie zostaną zażegnane.

To zdjęcie zostało zrobione w czerwcu 2009 roku, w regionie Boteti, gdy woda po raz pierwszy po około 20 latach podeszła w okolice Kumaga w regionie Boteti. Park Narodowy Makgadikgadi jest położony po drugiej stronie rzeki.

Jedna z samic stada południowego posiada kołnierz GSM, który za pomocą bezprzewodowej transmisji zapewnia informacje w czasie rzeczywistym na temat wzorców przemieszczania się lwicy oraz jej trzech towarzyszy (tzw. "stado południowe"). Od czasu opuszczenia regionu przez stado zebr w ich sezonowym cyklu migracji w grudniu, stado lwów spędziło większość czasu przemieszczając się wzdłuż rzeki do 45 km na południe od wioski Kumaga. Prawdopodobnie właśnie w tym rejonie odbiór kołnierza z nadajnikiem jest przerywany i odbiór często nie jest gwarantowany. Mapa na rys. 4 przedstawia schemat ruchu lwicy stada południowego, w okresie od lipca 2010 do kwietnia 2011 roku. Całkiem niedawno, lwica po raz pierwszy (13 i 14 marca 2011) przekroczyła ogrodzenie w znacznej odległości od Parku Narodowego Makgadikgadi i z dużym prawdopodobieństwem jej celem było polowanie na stada bydła pobliskich gospodarstw. Jednak główny obszar jej terytorium, zgodnie z zebranymi danymi, jest nadal w obrębie chronionych parków narodowych.

Naukowiec Glyn Maude w 2009 roku nakłada lwicy pierwszy kołnierz nadajnik... Kołnierz radiowy, który za pośrednictwem internetu umożliwia obserwację lwicy oraz jej stada w czasie rzeczywistym. Również codzienne e-maile z bieżąca lokalizacją i dokładną pozycją lwicy pomagają dokumentować wzory ruchu zwierząt.

Nim w czerwcu 2009 r. rzeka zaczęła ponownie płynąć, lwy tego stada poruszały się zazwyczaj daleko w kierunku zachodnim poza parkiem, aby tam żerować na hodowli bydła. Zaobserwowaliśmy więc w obserwowanym przez nas stadzie lwów ciekawe zmiany w przestrzennym wykorzystaniu powierzchni - spowodowane przez ponownie napełnioną wodą rzekę oraz przez zbudowany płot. Lwy w dalszym ciągu polują na bydło tuczne lub osły, które pasą się w pobliżu ogrodzenia. Ataki zdarzają się głównie w miejscach, w których bydło przeszło przez rzekę by tam się paść. Jednocześnie ogrodzenie jest tam w złym stanie, więc lwom łatwo je przekroczyć. Nadal istnieją znaczne, ale niestety słabo udokumentowane znaki konfliktów lew-farmer i jednoczesny spadek lwów żyjących w regionie Boteti.

Perspektywa - badania w ciągu następnych trzech miesięcy

Jednak ta lwica nie przetrwała długo - zaledwie pięć miesięcy po założeniu jej kołnierza została zastrzelona przez rolnika, gdyż upolowała jedno z jego bydła hodowlanego.